MİLLİ EDEBİYAT

<!-- /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

MİLLİ EDEBİYAT

 

*Fransız İhtilali’yle yayılmaya başlayan milliyetçilik dalgası Türk edebiyatında Tanzimat döneminde etkisini göstermeye başlar. Bu dönemde Şemsettin Sami, Ahmet Vefik Paşa, Abdullah Cevdet gibi sanatçılar Türkçülük ve Türkçe üzerine araştırmalar yapıp eserler yayınlarlar.

*Daha sonra Mehmet Emin Yurdakul hece ölçüsü ve sade bir Türkçeyle şiirler yazar. Özellikle 1905’te Selanik’te çıkmaya başlayan Çocuk Bahçesi adlı dergide bu tür şiirleri yayınlanır.

*1908’de Meşrutiyet’in ilanıyla Türkçülük üzerine yapılan çalışmalar da artar. Bu amaçla dernekler kurulur, dergiler yayımlanır: Türk Derneği, Türk Yurdu, Türk Ocağı, Halka Doğru, Türk Sözü, Yeni Mecmua… bu dergilerden önemli olanlardır.

*1911’de Selanik’te Çocuk Bahçesi’nin yerine çıkarılan Genç Kalemler dergisi etrafında toplanan Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp ve Ali Canip Yöntem “Yeni Lisan” başlıklı makaleyle dil ve edebiyat konusundaki görüşlerini dile getirirler. Buna göre:

1)Türkçedeki Arapça ve Farsça kural ve tamlamalar atılmalı

2)Eşanlamlı sözcüklerden Türkçe olanlar kullanılmalı

3)Türkçeye yerleşmiş Arapça ve Farsça kelimeler Türkçeleşmiş kabul edilmeli ve bunlar Türkçede söylendikleri gibi yazılmalı

4)Yazı dili konuşma diline yaklaştırılarak yazıda İstanbul Türkçesi kullanılmalıdır.

 

 

Milli Edebiyatın Özellikleri:

 

*Temel hedefleri halka yönelmek ve halka ulaşmaktır.

*Şiirde halk şiiri temel kaynak olarak alınmış, hece ölçüsü kullanılmış, halk şiiri nazım şekillerinden yararlanılmıştır.

*Sade bir Türkçe kullanılmıştır.

*Nesirde de yurt sorunlarına ve milli kaynaklara yönelmişlerdir.

*Roman ve hikayede Anadolu’ya yönelmiş, gözlem yoluyla yurt sorunlarını dile getirmişlerdir.

*Temsilcileri: Mehmet Emin Yurdakul, Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Ali Canip Yöntem, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Refik Halit Karay, Halide Edip Adıvar, Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Falih Rıfkı Atay, Reşat Nuri Güntekin…

 

MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİ TÜRK EDEBİYATI

 

*1919-1922 Yılları arasında Milli Mücadele döneminde verilen eserlerden oluşan edebiyattır. Ancak daha sonraki yıllarda  yazılmış olmakla beraber Milli Mücadele döneminin anlatıldığı eserler de bu döneme ait sayılır.

*Bu dönemin sanatçıları daha önce Servet-i Fünun, Fecr-i Ati ya da Milli edebiyat döneminde isim yapmış sanatçılardır.   

*Genellikle Milli edebiyat anlayışıyla eser verilmiş olmakla beraber daha çok, tehlike içinde bulunan halkın hisleri dile getirilmiş, vatan sevgisi, vatan için fedakarlık duygusu, milli mücadeleye davet gibi konular işlenmiştir.

*Yahya Kemal, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Halide Nusret Zorlutuna, Ruşen Eşref Ünaydın, İsmail habip Sevük, Halide Edip Adıvar, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Falih Rıfkı Atay…

*Halide Edip Adıvar’ın “Dağa Çıkan Kurt” adlı eseriyle Yakup Kadri’nin “Milli Savaş Hikayeleri” adlı kitabı Milli Mücadele döneminin işlendiği öykü kitaplarıdır.

Milli Mücadele Dönemini İşleyen Romanlar:

 

Halide Edip Adıvar: Ateşeten Gömlek, Vurun Kahpeye

Yakup Kadri Karaosmanoğlu: Sodom ve Gomore, Yaban, Ankara,

Reşat Nuri Güntekin: Yeşil Gece

Kemal Tahir: Esir Şehrin İnsanları, Esir Şehrin Mahpusu, Yorgun Savaşçı

Tarık Buğra: Küçük Ağa

Atilla İlhan:  Kurtlar Sofrası:

Samim Kocagöz: Kalpaklılar, Doludizgin

 

MEHMET EMİN YURDAKUL

 

*“Cenge Giderken” şiiriyle Milli edebiyat anlayışının öncülüğünü yapmıştır. “Türk Şairi” ve “Milli Şair” olarak bilinir.

*Bütün şiirlerinde hece ölçüsünü kullanmıştır.

*Sade bir Türkçeyle eser vermiştir.

*Şiirlerinde genellikle kahramanlık, halkın dert ve ızdırapları, sosyal ve ailevi problemler gibi konuları didaktik bir anlayışla işlemiştir.

*Şiirleri sanatsal açıdan fazla bir değer taşımaz.

*Halk şiirinden yararlanmakla beraber halk şiirinin ahengini yakalayamamıştır.

*Sanatı düşüncelerini yaymak amacıyla bir araç olarak kullanmış, düzyazıyla anlatılabilecek konuları basit bir hece hesabıyla manzumlaştırmıştır.

Şiir: Türkçe Şiirler, Türk Sazı, EyTürk Uyan, Ordunun Destanı, Zafer Yolunda, Tan Sesleri, Dicle Önünde, Turan’a Doğru…

 

ZİYA GÖKALP

*Diyarbakırlıdır. Düşünceleriyle Türkçülük düşüncesini sistemleştirmiş, Milli edebiyatın öncülüğünü yapmıştır.

*Genç Kalemler, Yeni Mecmua ve Tanin gibi gazete ve dergilerde yazarlık yapmıştır.

*Turancılık düşüncesinin en önemli ismidir.

*Yeni Türk devletinin ilkeleri belirlenirken fikirlerinden en fazla yararlanılan düşünürdür.

*Didaktik bir anlayışla yazdığı şiirlerinde sade bir Türkçe kullanmış hece ölçüsüyle yazmıştır.

*Makale, inceleme, manzum destan, didaktik şiir, masal ve hikaye türlerinde eser vermiştir.

Şiir: Kızıl Elma, Altın Işık, Yeni Hayat

Düzyazı: Türkçülüğün Esasları; Türkleşmek, Muasırlaşmak, İslamlaşmak; Türk Medeniyet Tarihi, Malta Mektupları, Türk Töresi

 

ÖMER SEYFETTİN

 

*Asıl mesleği subaylıktır. Balkan Savaşı’nda Yunanlılara esir düşmüştür.

*Genç Kalemler dergisinde yayımladığı “Yeni Lisan” başlıklı makalesiyle Milli edebiyatın oluşumunda önemli bir rol üstlenmiştir.

*Yeni Lisan’da dile getirdiği görüşler doğrultusunda sade ve yalın bir dilden yana olmuş, “edebiyatsız edebiyat yapmak” dediği bir anlayışla eser vermiştir.

*Tanzimatla edebiyatımıza giren küçük realist hikaye türünün en başarılı örneklerini vermiştir.

*Öykücülüğü meslek edinen ilk yazardır.

* Öykülerinde tasvir ve ruh çözümlemelerinden  çok olaya önem vermiştir. Bu yönüyle edebiyatımızda olay öykücülüğünün en önemli temsilcisi sayılır.

*Öykülerini genellikle şaşırtıcı bir sonla bitirir.

*Eserlerini toplumsal bir amaçla oluşturmuş, edebiyat yoluyla toplumu düzeltmek için eser vermiştir.

*Eserlerinde işlediği konular şunlardır:

*Milli duyguları canlandıran tarihi konular (Pembe İncili Kaftan, Başını Vermeyen Şehit, Kızıl Elma Neresi…)

*Çocukluk anıları (Falaka, İlk Namaz, Kaşağı )

*Balkan Savaşı’nın acıları ( Bomba, Beyaz Lale )

*Batıl inançların eleştirisi ve yanlış Batılılaşma(Efruz Bey )

*Halkın günlük yaşamından seçilmiş mizah yönü ağır basan olaylar ( Yüksek Ökçeler )

*Şiir türünde de eser vermiştir. Ancak şiirleri pek başarılı değildir.

*Eserleri ölümünden sonra çeşitli isimlerle kitaplaştırılmıştır:

Uzun Hikayeleri:Ashab-ı Kehfimiz, Harem, Efruz Bey, Yalnız Efe

Öyküleri: Bahar ve Kelebekler, Gizli Mabed, İlk Düşen Ak, Bomba, Beyaz Lale, Yüksek Ökçeler

Tiyatro: Mahçupluk İmtihanı

 

YAKUP KADRİ KARAOSMANOĞLU

 

*Milli edebiyat ve Cumhuriyet döneminin en önemli yazarlarındandır.

*Sanat hayatına Fecr-i Ati’yle başlamış, daha sonra Milli edebiyata katılmıştır.

*Öykü, deneme, makale, oyun, anı, monografi ve mensur şiir türlerinde yazmakla beraber asıl ününü romanlarıyla sağlamıştır.

*Romanlarında Tanzimat’tan Cumhuriyet sonrasına uzanan bir zaman diliminde Türk toplumunun yaşadığı sosyal değişimi konu edinmiştir.

*Eserlerinde çoğunlukla yaşadığı toplumun sorunlarını dile getirmiştir.

*Romanlarında kullandığı dil sadedir.

Kiralık Konak: Üç ayrı kuşak arasındaki görüş duygu ve yaşayış farklılıkları yüzünden bir ailenin çözülüşü anlatılmıştır.

Nur Baba: Tekkelerin içten içe bozuluşu

Hüküm Gecesi: Meşrutiyet Döneminin siyasi kavgaları

Sodom ve Gomore: Mütareke dönemi İstanbul’unun bozukluk ve çöküntüleri

Yaban: Kurtuluş Savaşı sırasında aydın halk ilişkileri ve bir Anadolu köyü

Bir Sürgün: 2. Abdülhamit dönemi ve Jön Türkler

Panorama: Cumhuriyet dönemi

Ankara: Atatürk dönemi Türkiyesi

Hep O Şarkı: Abdülaziz dönemi (çocukluk anıları)

Anamın Kitabı: Çocukluk anıları

Mensur Şiir: Okun Ucundan, Erenlerin Bağından

Öykü: Milli Savaş Hikayeleri

Anı: Zoraki Diplomat

 

FUAT KÖPRÜLÜ

 

*Sanat hayatına Fecr-i Ati döneminde başlamış, daha sonra Milli edebiyata katılarak daha çok edebiyat tarihi alanındaki çalışmalarıyla tanınmıştır.

Araştırma: Türk Edebiyatı Tarihi, Türk Saz Şairleri, Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar

 

ALİ CANİP YÖNTEM

*Başlangıçta Fecr-i Ati topluluğunda bulunun Ali Canip daha sonra Ömer Seyfettin ve Ziya Gökalp’le beraber hareket ederek Milli edebiyata katılmıştır.

*Hem hece hem de aruz ölçüsünü kullanmış, daha çok batılı nazım şekillerini kullanmıştır.

Şiir: Geçtiğimiz Yol

Makale: Milli Edebiyat Meselesi ve Cenap Bey’le Münakaşalarım

 

HALİDE NUSRET ZORLUTUNA

 

*Git Bahar isimli şiiriyle edebiyat dünyasına kendini tanıtan şair, hece ölçüsüyle ve sade bir Türkçeyle eser vermiştir.

Şiir: Geceden Taşan Dertler, Yayla Türküsü, Ellerim Bomboş

 

 

HALİDE EDİP ADIVAR

 

*Milli edebiyat ve Cumhuriyet döneminin önemli isimlerinden olan Halide Edip, Milli Mücadele Savaşı’na katılmış, Yunanlıların yaptığı zulümleri incelerken Anadolu halkını yakından tanıma fırsatı bulmuştur.

*Aldığı eğitim sayesinde birçok batılı yazar ve düşünürü tanıma fırsatı bulmuştur.

*Yazı hayatına çevirilerle başlamış, öykü, tiyatro ve inceleme türlerinde eser vermiştir; ancak onun asıl önemi romancılığından gelmektedir.

Romancılığı üç dönemde incelenir:

*Birinci dönemde aşk konusunu işlemiş, kadın psikolojisi üzerinde durmuştur.  ( Handan, Seviye Talip, Kalp Ağrısı, Son Eseri )

*İkinci dönemde Türkçülük akımını benimseyerek Milli Mücadele’yi anlatan romanlar yazmıştır. ( Ateşten Gömlek, Vurun Kahpeye, Zeyno’nun Oğlu )

*Üçüncü dönemde ise gelenek ve görenekleri işlediği töre romanları yazmıştır. ( Sinekli Bakkal, Tatarcık, Sonsuz Panayır )

*Realisttir, sağlam bir gözlem ve betimleme gücü vardır; ancak eserleri dil açısından kusurlu bulunur. Yine de yalın bir dil kullanmıştır.

Roman: Sinekli Bakkal, Ateşten Gömlek, Vurun Kahpeye, Handan, Seviye Talip, Yeni Turan, Zeyno’nun Oğlu, Yol Palas Cinayeti, Tatarcık, Sonsuz Panayır, , Akıle Hanım Sokağı, Mev’ud Hüküm, Raik’in Annesi…

Öykü: Harap Mabetler, Dağa Çıkan Kurt, Kubbede kalan Hoş Sada, İzmir’den Bursa’ya

Anı: Türkün Ateşle İmtihanı, Mor Salkımlı Ev

Tiyatro: Kenan Çobanları, Maske ve Ruh

 

REFİK HALİT KARAY

 

*İttihat ve Terakki ile Milli Mücadele aleyhtarı fikirleri nedeniyle hayatı yurt içinde ve dışında sürgünlerde geçti.

*Aydede ve Kalem dergilerinde mizahi yazılar yazdı.

*Düzyazının birçok türünde eserler vermiştir.

*Milli edebiyat anlayışına uygun oluşturduğu eserlerinde Türkçeyi büyük bir ustalıkla kullanmıştır.

*Sürgün yıllarında yaşadığı yerlere ait gözlemleri, kitaplardan edindiği ansiklopedik bilgileri eserlerinde başarıyla kullandı.

*Öykülerinde Mauppasant tarzını kullandı. Sağlam bir hikaye tekniğine sahiptir.

Öykü: Memleket Hikayeleri, Gurbet Hikayeleri

Roman: Sürgün, Nilgün, İstanbul’un Bir Yüzü, Yezidin Kızı, Çete, Anahtar, Bu Bizim Hayatımız…

Tiyatro: Deli

Mizah: Kirpinin Dedikleri, Ago Paşa’nın Hatıraları

 

REŞAT NURİ GÜNTEKİN

 

*Türk edebiyatının en önemli romancılarındandır.

*Mesleği ve milletvekilliği sayesinde Anadolu’yu yakından tanıma fırsatı bulmuştur.

*Öykü, tiyatro, eleştiri ve gezi yazısı da yazmakla beraber asıl ününü romanlarıyla sağladı.

*Romanlarında Anadolu halkının yaşamını süssüz, yapmacıksız ve sade bir konuşma Türkçesiyle dile getirdi.

*Hem realist hem de romantik özellikler taşıyan yapıtlar vermiştir.

 

Roman: Çalıkuşu, Yaprak Dökümü, Acımak, Damga, Dudaktan Kalbe, Yeşil Gece, Kızılcık Dalları, Gökyüzü, Eski Hastalık, Ateş Gecesi, Miskinler Tekkesi…

Öykü: Tanrı Misafiri, Leyla ile Mecnun, Sönmüş Yıldızlar, Olağan İşler

Tiyatro: Balıkesir Muhasebecisi, Tanrıdağı Misafiri, Bir Yağmur Gecesi…Gezi: Anadolu Notları

 

 DÖNEMİM BAĞIMSIZ İSİMLERİ

YAHYA KEMAL BEYATLI

 

*Milli edebiyat döneminin bağımsız isimlerindendir.

*Birçok resmi görevde bulunan sanatçı şiire S. Fünun etkisiyle başladı.

*Fransa’ya gitti Fransız şiirinden etkilendi.

*Neoklasizm anlayışıyla eser verdi. Çağdaş Batı şiiriyle Divan şiirini kaynaştırmaya çalıştı.

*Sembolizmin etkisiyle şiirde ahenk ve musıkiye büyük önem verdi.

*Parnasizmin etkisiyle şiirde biçim mükemmelliğini yakalamaya çalıştı, sözcük seçiminde çok titiz davrandı.

*Eserlerinde Divan şiirini temel kaynak olarak seçti. Divan şiiri nazım şekillerini ve “Ok” hariç bütün şiirlerinde aruz ölçüsünü kullandı.

*Nazım-nesir yakınlaşmasına karşı çıktı.

*Osmanlı tarihi, aşk, ölüm, sonsuzluk, musıki ve İstanbul sevgisi en fazla işlediği temalardır.

*Nedim’den sonra İstanbul’u en fazla işleyen şairdir.

*Eski nazım biçimleriyle konuşulan Tükçenin en güzel örneklerini vermiştir.

 

Şiir: Kendi Gök Kubbemiz, Eski Şiirin Rüzgarıyla, Rubailer

Makale, Sohbet: Aziz İstanbul, Eğil Dağlar

Anı: Siyasi ve Edebi Hatıralar

 

MEHMET AKİF ERSOY

 

*Toplum için sanat anlayışıyla eser vermiştir.

Sanatını topluma adamış, toplumu eğitmekle kendini sorumlu görmüştür.

*Sebil’ür- Reşat ve Sırat-ı Mustakim adlı dergilerde yazdıklarıyla halkı etkilemiştir.

*İslam birliği anlayışının edebiyatımızdaki en önemli temsilcisidir. Din, millet, kahramanlık ve sosyal eleştiri konularında şiirler yazmıştır.

*Realisttir. Şiirleri sokağa tutulan bir ayna gibidir.

*Aruzu Türkçeye başarıyla uygulamıştır.

*Nazmı nesre yaklaştırmıştır.

*Manzum hikaye türünde önemli eserler vermiştir.

*Olayların anlatıldığı bölümlerde sade olan dili betimlemelerde oldukça ağırlaşır.

* “Asım” adıyla ideal bir genç tipi çizmiş, şiirleriyle böyle bir ideal gençlik oluşturmaya çalışmıştır.

*Şiirlerini “Safahat” adlı yedi bölümden oluşan bir kitapta toplamıştır.

 

Yorum Yaz